Gastblog Reimar von Meding: Volg orde

29 juni 2016

Reimar_03_staandOmstreeks 2050 leven wij met zo’n 10 tot 12 miljard mensen op deze aardbol. Het overgrote deel van de groei zal zich in steden afspelen. Onwaarschijnlijk maar waar: de gebouwde, stedelijke omgeving zal hierdoor de komende 35 jaar verdubbelen. Ieder jaar zal alleen voor wonen aan gebouwde massa 1.4 miljard m² moeten worden toegevoegd. En dat is slechts ervan uitgaande dat mensen overal bereid zijn om zo te wonen als ze nu wonen en niet volgens de standaard die wij hier in Nederland hebben. Eén ding wordt meteen duidelijk: de grootste, ruimtelijke en daarmee ook architectonische opgave voor de komende decennia wordt betaalbaar, duurzaam, stedelijk wonen. Hoe gaan we dat voor elkaar krijgen? Wat heeft een architect in deze ontwikkeling te zoeken?

Het ligt voor de hand dat de kostprijs van wonen omlaag moet. Niet zo een beetje, maar minimaal 50 procent met een perspectief op 90 procent. Hierdoor ontkomen wij niet aan het denken in industriële en geautomatiseerde processen. Bouwen moet anders, al helemaal als je dit ook nog met bescherming van grondstoffen wilt en gelooft in circulariteit. In deze gedachtegang hoort ook, dat aanpassing van het bestaande procesmatig belangrijker wordt dan nieuwbouw. Meer dan de helft van de stedelijke bebouwing, die 2050 CO2 neutraal moet zijn, staat er immers al.

Wie dagelijks woningen bouwt weet: ondanks slimme en intelligente producten ontbreekt er in de bouw een visie op de aansluiting van verschillende onderdelen. Niet zo’n beetje maar volledig. Het gaat zowel over de kwaliteit van de aansluiting als ook de handeling zelf, die over het algemeen ambachtelijk is. Architecten zijn de eersten in de keten die hieraan bijdragen. Maar de productiviteit van architectenbureaus is net zoals die van ontwikkelaars en aannemers schrikwekkend laag. Ja, wij bimmen allemaal. Maar dat doen we op een manier, alsof we ‘s avonds proberen onze auto na een lange werkdag hooi te voeren. Of dat we proberen onze smartphone met een perforator in een ordner op te bergen om zo onze mails te bewaren. De techniek wordt ingezet op een manier zoals we tot nu toe werkten, en niet zoals we zouden moeten denken. We moeten vooruit.

Het gaat niet alleen over de productie van woningen, maar ook over het systeem waarmee deze worden afgezet. Wij noemen dit “woningmarkt” maar het is feitelijk een schuldenmarkt. Dit principe moeten wij verlaten en wonen veel meer zien als een bereikbaar basisrecht voor iedereen. Dat betekent niet dat je er niets voor hoeft te betalen. Het betekent dat wonen bereikbaar is en je dagelijks zelf de keuze hebt in wat je doet. Ook dit kan niet met de huidige praktijk. Alles wat wij doen is afzet-georiënteerd. Alle discussies over circulair bouwen worden in de kiem gesmoord, als je nooit verantwoordelijkheid hoeft af te leggen over de cyclus.

Architectuur is bij deze processen langzaam aan het deformeren naar een bijdrage in de marge. Prima, bescherming van een beroepsgroep is immers zo’n beetje het minst relevante dat er is. Het is alleen zo vreselijk jammer, dat wij als architecten datgene wat wij geleerd hebben niet aanwenden, om de echte discussie te voeren en vooruit te brengen. Wij klagen over de rimpels van een oud systeem: over aanbestedingsprincipes, aannemers die ons werk afpakken, opdrachtgevers die maar niet willen snappen wat kwaliteit is, enzovoorts. Dit is allemaal niet interessant voor de discussie over de relevante opgaven in deze wereld. Wat dragen wij daar eigenlijk aan bij? Wat is onze toegevoegde waarde en waarom in vredesnaam zou iemand gebruik willen maken van wat wij kunnen? De huidige vorm kent twee smaken – autonoom kunstenaar of adviseur. Aan beiden heb je niets. Nieuwe vormen zijn binnen handbereik, maar architecten vinden het vieze woorden: klantgericht productdesign van de woning. Verbinding van techniek, productie en ontwerp voor een betere omgang met resources. Verbetering van logistieke processen, die alleen slagen, als het resultaat geen Plattenbau 2.0 is, maar mooie, waardevolle steden.

Voor architecten zal het er de komende decennia om gaan, of zij in staat zijn om intelligent en vooral snel aan te wenden wat zij kunnen. Ontwerp wordt een onderdeel van processen zoals hierboven geschetst. Het is onze opgave om niet achter de ontwikkelingen aan te rennen maar er richting aan te geven.

Reimar von Meding (1975 in Duitsland) is algemeen directeur en partner bij KAW en founding partner bij de Reimarkt (winkel voor duurzaam wonen in o.a. Enschede en Delft). Daarnaast is Reimar een enthousiaste blogger en keynote spreker. In 2016 is hij juryvoorzitter van de Hedy d’Ancona Prijs voor excellente zorgarchitectuur. Reimar raakt geïnspireerd door het banale in de architectuur, is geïnteresseerd in extreme vernieuwingsprocessen en gelooft in de jongste generatie architecten.

 

Laatste nieuws en aankomende events

wo 05 apr 2017

Bouwbesluit niveau bestaande bouw

  • Type: masterclass
  • Locatie: Utrecht (ntb)
  • Organisatie: BNA Academie
  • Onderwerp: Vakmanschap
Bouwbesluit niveau bestaande bouw

Nieuws / 27 mrt, 2017

Gastblog Joost Baks: Terug naar het horizontale bos

Het begint een bekend beeld te worden in de hedendaagse architectuur: woontorens voorzien van balkons met bomen, kantoren met een complete parken op het dak en gebouwen voorzien van groene gevels aan alle kanten. Hoewel






Gastblog Joost Baks: Terug naar het horizontale bos

Nieuws / 21 mrt, 2017

Reactie BNA op conflict aanbesteding Naturalis

Algemeen standpunt BNA Een gerealiseerd gebouw heeft een gebruiksfunctie. Vanuit dit gebruik kan aanpassing, uitbreiding of zelfs herontwikkeling noodzakelijk zijn. Van de opdrachtgever mag worden verwacht dat hij zorgvuldig omgaat met de integriteit van het oorspronkelijk ontwerp






Reactie BNA op conflict aanbesteding Naturalis

Nieuws / 20 mrt, 2017

Negen gebouwen in de race voor de titel Beste Gebouw van het Jaar 2017

Na een rondgang door heel Nederland langs 21 geselecteerde gebouwen (uit 113 inzendingen) heeft de jury 9 gebouwen genomineerd, verdeeld over 4 categorieën. De Jurywinnaar, Publiekswinnaar, Categoriewinnaars en Eervolle Vermeldingen voor BNA Beste Gebouw van het






Negen gebouwen in de race voor de titel Beste Gebouw van het Jaar 2017

Nieuws / 20 mrt, 2017

Notitie Ruimte, water en ontwerp aangeboden

BNA Onderzoek en het voormalig DOP van het ministerie IenM vroegen een aantal ontwerpers mee te denken over de ruimtelijke benadering van de wateropgave. Het daaruit voortgekomen pleidooi voor een integrale aanpak van de wateropgave is aangeboden aan Hermen Borst, directeur Staf Deltacommissaris











Notitie Ruimte, water en ontwerp aangeboden

Inloggen op BNA

(Sluiten)