Als het kalf verdronken is …

Juridische conflicten: nooit leuk, wel leerzaam

4 februari 2019

Het aantal geschillen in de bouw stijgt. In een eerdere blog sprak Leo Spigt, voorzitter van het College van Toezicht van de BNA, al over de toename van het aantal tuchtrechtszaken. Ook de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA) ziet het aantal zaken de laatste twee jaar toenemen. Niet leuk natuurlijk, maar vaak leveren conflicten wel lessen op. Een recente RvA-uitspraak, over het instorten en later vollopen van een kelderput, is dubbel leerzaam: vanwege de technische aspecten én vanwege de manier waarop architect en aannemer hun rollen hebben ingevuld.

De gebeurtenissen in telegramstijl
Bij het graven van een put voor een prefab-kelder onder een te bouwen woning gaat het mis. Eerst stort de put in. Na overleg tussen aannemer, architect en de toekomstige bewoners/opdrachtgevers wordt dan een damwand geslagen. Uit de bodem van de opnieuw gegraven put welt echter veel water op. De aannemer komt met een oplossing: als hij de put wat dieper uitgraaft, kan een laag wilgentakken, met daarin een pomp, als werkvloer dienen. Zo gezegd, zo gedaan. Het lukt zelfs een betonvloer te storten. Maar helaas, binnen enkele dagen loopt de hele put vol water.

Wie zal dat betalen?
Hierna begint het zwartepieten. De aannemer, die zijn werk inmiddels in onvoltooide staat heeft beëindigd, wil zijn kosten vergoed zien door de opdrachtgevers. Die stellen echter dat aannemer én architect allebei aansprakelijk zijn voor maar liefst 3,5 ton aan geleden schade. De architect ten slotte vindt dat hij een prima bestek heeft gemaakt en dat het allemaal aan de aannemer ligt.

‘Berekeningen niet nodig’
Blijkbaar zijn ook voor in het natte westen gevestigde bouwers en architecten de risico’s van het werken in een slappe en variërende bodem nog niet altijd gesneden koek. Het uitvoerige en gedetailleerde oordeel van de RvA-arbiters over de technische aspecten in deze kwestie is in ieder geval redelijk genadeloos. Zeer kort samengevat: de architect heeft zonder verdere berekeningen (‘dat was niet nodig’) een talud van 45 graden en open bemaling voorgeschreven. Dat was veel te steil en bovendien had spanningsbemaling moeten plaatsvinden. Zowel het eerdere instorten als het latere vollopen van de put is daarmee de architect te verwijten. De aannemer op zijn beurt had bij het dieper uitgraven voor de wilgentakken overigens ook kunnen en moeten vaststellen dat spanningsbemaling nodig was. Omdat beide voorvallen tot de totale schade hadden kunnen leiden, zijn architect en aannemer hoofdelijk aansprakelijk voor de geleden schade.

Rollen duidelijk vastleggen
Verder valt weer eens op dat rolverdelingen en verantwoordelijkheden in bouwprojecten niet altijd duidelijk genoeg worden vastgelegd. Zo was in dit geval in het bestek de architect richting de aannemer wel aangewezen als ‘directie’. Maar in de ‘Omschrijving architectenwerkzaamheden’ in het contract met de opdrachtgever was alleen sprake van bouwtoezicht/directievoering indien gewenst en op afroep. In de praktijk was er dan ook geen sprake van directievoering. Mede daardoor is achteraf moeilijk vast te stellen wat er feitelijk is gebeurd.
Helderheid over rollen, zeker bij particuliere opdrachtgevers, en vanuit die rollen proactief optreden bij onvoorziene ontwikkelingen, kan veel ellende voorkomen.

‘Beperkte’ schade
Een geluk bij dit ongeluk – voor architect en aannemer – is wellicht dat de opdrachtgevers het overgrote deel van hun claim ofwel niet hard kunnen maken ofwel niet kunnen aantonen dat ze de schade zélf hebben geleden. Daarom mogen ze ‘slechts’ een schade van ruim 19 duizend euro verhalen op architect en aannemer. Omdat de opdrachtgevers in het grootste deel van de vorderingen en tegenvorderingen ongelijk hebben gekregen, draaien ze ook nog eens op voor het leeuwendeel van de proceskosten.

Financieel gezien valt het oordeel daarmee misschien relatief mee voor architect en aannemer. Maar het bevat toch ook een paar stevige lessen. Wie er meer over wil weten: het vonnis is (geanonimiseerd) terug te vinden op raadvanarbitrage.info, onder nummers 36.084/36.131.

Ton Hesp (schrijft voor de Raad van Arbitrage voor de Bouw)

Fotografie: Cor Mooij

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 18 feb, 2019

De aanbestedingspraktijk: kleine stapjes voorwaarts

De Aanbestedingspraktijk blijft problematisch. Desondanks  zijn recente ontwikkelingen te bespeuren die de praktijk verbeteren. De adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts en het Programma Beter aanbesteden dragen bij aan een betere selectiecultuur. Onlangs heeft de

De aanbestedingspraktijk: kleine stapjes voorwaarts

Nieuws / 14 feb, 2019

Wees realistisch, eis het onmogelijke

 Jort Kelder is juryvoorzitter van de 2019-verkiezing van BNA Beste Gebouw van het Jaar. Als opwarmer stelden we Jort wat gerichte vragen. We kregen waar we op hoopten: prikkelende antwoorden. ‘Laten we in hemelsnaam starten

Wees realistisch, eis het onmogelijke

Nieuws / 05 feb, 2019

Ledenraadverkiezing 2019

In de week van 25 februari a.s. vindt de digitale verkiezing voor de ledenraad van de BNA plaats. Via deze verkiezing kan ieder BNA bureaulid stemmen op de kandidaat / bureaudirecteur die naar zijn idee

Ledenraadverkiezing 2019

Inloggen op BNA

(Sluiten)