Als het kalf verdronken is …

Juridische conflicten: nooit leuk, wel leerzaam

4 februari 2019

Het aantal geschillen in de bouw stijgt. In een eerdere blog sprak Leo Spigt, voorzitter van het College van Toezicht van de BNA, al over de toename van het aantal tuchtrechtszaken. Ook de Raad van Arbitrage voor de Bouw (RvA) ziet het aantal zaken de laatste twee jaar toenemen. Niet leuk natuurlijk, maar vaak leveren conflicten wel lessen op. Een recente RvA-uitspraak, over het instorten en later vollopen van een kelderput, is dubbel leerzaam: vanwege de technische aspecten én vanwege de manier waarop architect en aannemer hun rollen hebben ingevuld.

De gebeurtenissen in telegramstijl
Bij het graven van een put voor een prefab-kelder onder een te bouwen woning gaat het mis. Eerst stort de put in. Na overleg tussen aannemer, architect en de toekomstige bewoners/opdrachtgevers wordt dan een damwand geslagen. Uit de bodem van de opnieuw gegraven put welt echter veel water op. De aannemer komt met een oplossing: als hij de put wat dieper uitgraaft, kan een laag wilgentakken, met daarin een pomp, als werkvloer dienen. Zo gezegd, zo gedaan. Het lukt zelfs een betonvloer te storten. Maar helaas, binnen enkele dagen loopt de hele put vol water.

Wie zal dat betalen?
Hierna begint het zwartepieten. De aannemer, die zijn werk inmiddels in onvoltooide staat heeft beëindigd, wil zijn kosten vergoed zien door de opdrachtgevers. Die stellen echter dat aannemer én architect allebei aansprakelijk zijn voor maar liefst 3,5 ton aan geleden schade. De architect ten slotte vindt dat hij een prima bestek heeft gemaakt en dat het allemaal aan de aannemer ligt.

‘Berekeningen niet nodig’
Blijkbaar zijn ook voor in het natte westen gevestigde bouwers en architecten de risico’s van het werken in een slappe en variërende bodem nog niet altijd gesneden koek. Het uitvoerige en gedetailleerde oordeel van de RvA-arbiters over de technische aspecten in deze kwestie is in ieder geval redelijk genadeloos. Zeer kort samengevat: de architect heeft zonder verdere berekeningen (‘dat was niet nodig’) een talud van 45 graden en open bemaling voorgeschreven. Dat was veel te steil en bovendien had spanningsbemaling moeten plaatsvinden. Zowel het eerdere instorten als het latere vollopen van de put is daarmee de architect te verwijten. De aannemer op zijn beurt had bij het dieper uitgraven voor de wilgentakken overigens ook kunnen en moeten vaststellen dat spanningsbemaling nodig was. Omdat beide voorvallen tot de totale schade hadden kunnen leiden, zijn architect en aannemer hoofdelijk aansprakelijk voor de geleden schade.

Rollen duidelijk vastleggen
Verder valt weer eens op dat rolverdelingen en verantwoordelijkheden in bouwprojecten niet altijd duidelijk genoeg worden vastgelegd. Zo was in dit geval in het bestek de architect richting de aannemer wel aangewezen als ‘directie’. Maar in de ‘Omschrijving architectenwerkzaamheden’ in het contract met de opdrachtgever was alleen sprake van bouwtoezicht/directievoering indien gewenst en op afroep. In de praktijk was er dan ook geen sprake van directievoering. Mede daardoor is achteraf moeilijk vast te stellen wat er feitelijk is gebeurd.
Helderheid over rollen, zeker bij particuliere opdrachtgevers, en vanuit die rollen proactief optreden bij onvoorziene ontwikkelingen, kan veel ellende voorkomen.

‘Beperkte’ schade
Een geluk bij dit ongeluk – voor architect en aannemer – is wellicht dat de opdrachtgevers het overgrote deel van hun claim ofwel niet hard kunnen maken ofwel niet kunnen aantonen dat ze de schade zélf hebben geleden. Daarom mogen ze ‘slechts’ een schade van ruim 19 duizend euro verhalen op architect en aannemer. Omdat de opdrachtgevers in het grootste deel van de vorderingen en tegenvorderingen ongelijk hebben gekregen, draaien ze ook nog eens op voor het leeuwendeel van de proceskosten.

Financieel gezien valt het oordeel daarmee misschien relatief mee voor architect en aannemer. Maar het bevat toch ook een paar stevige lessen. Wie er meer over wil weten: het vonnis is (geanonimiseerd) terug te vinden op raadvanarbitrage.info, onder nummers 36.084/36.131.

Ton Hesp (schrijft voor de Raad van Arbitrage voor de Bouw)

Fotografie: Cor Mooij

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 19 apr, 2019

De Stad van de toekomst – Stad maken in tijden van grote transities

De door BNA Onderzoek gecoördineerde ontwerpstudie naar de stad van de toekomst, die een jaar duurde, heeft tien ontwerpvisies voor de vijf grootste steden van Nederland opgeleverd. Deze zijn nu gebundeld in een boek en

De Stad van de toekomst – Stad maken in tijden van grote transities

Nieuws / 18 apr, 2019

Akkoord cao architectenbranche 2019-2021

Begin april is de ledenraadpleging afgerond en op 17 april hebben alle cao-partijen (BNA, FNV, CNV, de Unie) definitief ingestemd met de nieuwe cao 2019-2021 voor de architectenbranche. Voor de cao wordt bij het ministerie

Akkoord cao architectenbranche 2019-2021

Nieuws / 16 apr, 2019

Leve de architectuur, vier de verschillen!

Update:  De discussie over de renovatie van Het Binnenhof zwelt met de dag aan. Adriaan Mout (LEVS Architecten) schreef een prikkelende blog op de Cobouw.nl en BNA-lid Joost Ector sprak er met wijze woorden over

Leve de architectuur, vier de verschillen!

Nieuws / 16 apr, 2019

Concept handvatten voor concrete aanpak circulair bouwen gereed

Drie actieteams van CB’23 (Circulair Bouwen 2023) hebben ieder een concept leidraad opgesteld met handvatten voor de concrete aanpak van circulair bouwen: Actieteam Framework circulair bouwen, Actieteam Paspoorten voor de bouw en Actieteam Meten van

Concept handvatten voor concrete aanpak circulair bouwen gereed

Inloggen op BNA

(Sluiten)