Een gebouw is pas duurzaam als het tenminste 100 jaar meegaat

Interview met architect en duurzaam planner Willem Bruijn

De eeuwigheidswaarde van een duurzaam gebouw

Bruijn is consultant duurzame planning en professor in Lausanne en Bern. Tot voor kort was hij managing partner bij het Oostenrijkse Baumschlager Eberle Architects. Vijftien jaar geleden vertrok hij uit Nederland om zijn architectenbestaan voort te zetten in Oostenrijk. De eerste jaren heeft Bruijn projecten gerealiseerd vanuit Oostenrijk, voor met name MAB, Bouwfonds, Stadgenoot en Vesteda. “Toen de crisis kwam en bouwen onmogelijk werd gemaakt, ben ik met Nederland gestopt. Toch ben ik nu wel heel benieuwd hoe de situatie bij jullie is. Nederlanders zijn innovatief en willen graag vooruit.” Hij laat zich dan ook graag verrassen tijdens de netwerkbijeenkomst ‘Internationale Topspelers in Duurzaamheid’ van BNA International op 27 juni.

Duurzaam

“Het moeilijke van discussies over duurzaam bouwen is dat iedereen iets anders verstaat onder ‘duurzaamheid’. Dekt de passieve eengezinswoning de lading? Is het duurzaam als je de helft van het bouwbudget besteedt aan technische installaties? Of is een huis duurzaam als je het beplakt met zonnecellen en voorziet van warmtepompen in de bodem?Zijn technische installaties met een levensduur van 15 tot 20 jaar überhaupt duurzaam? Ik denk van niet. Een gebouw is voor mij pas duurzaam als het met alles erop en eraan tenminste 100 jaar meegaat. Cruciaal zijn de maandelijks terugkerende gebruikskosten. Als die niet laag zijn, dan kun je wat mij betreft niet spreken van een duurzaam gebouw.”

Kennis

“In de Alpen, waar ik nu woon en werk is men al veel langer bezig met duurzaam bouwen. In de rest van de wereld zie ik vaak dat mensen druk bezig zijn met duurzaamheid, maar daar vooral direct geld aan willen verdienen. Commercieel gedreven duurzaamheid, noem ik dat. Dat gebeurt niet vanuit bedrijven alleen, maar wordt ook nog door de overheid ondersteund. Als duurzaamheid resulteert in lagere bouwkosten, is het commercieel niet interessant.” Met de begrippen ‘circulair’, ‘bio based’ en ‘energiezuinig’ kan hij ook niet zoveel. “Deze vormen van duurzaamheid worden als het ware aan het gebouw ‘toegevoegd’, terwijl volgens mij het gebouw zelf, de architectuur, duurzaam zou moeten zijn.”

Zonde, stelt hij, die neiging om te labelen. Vooruitkijken gaat wat hem betreft alleen als je ook het verleden in ogenschouw neemt. “Eeuwenlang heeft de mens, op regionale schaal, gebouwen geperfectioneerd op basis van trial by error. Een eeuw geleden had je overal gebouwen die voor een plek optimaal waren. Gebouwen waren uitgedacht voor het specifieke klimaat waarin ze stonden. Passend in plaatselijke economie, ambacht en cultuur. Met de komst van de moderne architectuur kwamen gewaagde ontwerpen, duurzaamheid was geen thema. Moderne hoogtepunten worden nog steeds kunstmatig in leven gehouden. En nog steeds bouwt men glastorens in de woestijn. Het energieverbruik en de kosten voor koeling, verwarming en ventilatie werden torenhoog. Is dat nog wel verantwoord in deze tijd waarin we – Trump uitgezonderd – het toch allemaal wel doorhebben? Of moeten we daar nog over doorgaan? Natuurlijk moeten we ons niet laten verleiden door retro-denken, maar ik geloof in een geëvolueerde architectuur in combinatie met de technische mogelijkheden die we vandaag de dag hebben.”

Schoonheid en techniek

“Duurzaamheid heeft in de architectuur vele gezichten. Veel architecten neigen naar een maximale exposure van techniek. Duurzaamheid heeft zeker ook met techniek te maken, ook met economie, maar het meeste met schoonheid. Je kunt als architect een technisch perfect gebouw maken, maar als de mensen het niet mooi vinden, komt een gebouw leeg te staan. Technische duurzaamheid, daar kun je daarna over nadenken, maar over schoonheid valt niet te twisten. Kijk maar naar de geschiedenis: alleen de mooiste gebouwen overleven. Niemand wil in een machine werken of wonen.”

Hoe mooi ook, mensen van dit standpunt overtuigen is een vak apart. “Er is geen mens dat dan direct zegt: “Ja natuurlijk, dat gaan we doen.” Overtuigen is een belangrijke rol voor een architect. Ik vind dit ook zijn hoofdverantwoordelijkheid. Je moet vertrouwen wekken en dat heel lang nakomen. Vooraf kun je nooit bewijzen dat iets functioneert. Ook niet met certificaten of labels. Het installatievrije gebouw “2226” van Baumschlager Eberle Architects in het Oostenrijkse Lustenau is een bewezen voorbeeldproject. Het gebouw is mooi, gemaakt voor 100 jaar, voor uitwisselbare functies en heeft geen verwarming, koeling noch mechanische ventilatie. Goede architectuur maakt klimaattechniek overbodig. Nagenoeg alle bouwkosten zitten in het bouwkundige deel. Zonder klimaatinstallaties is een derde gedeelte van de nieuwbouwkosten gespaard en geïnvesteerd in architectuur. Met natuurlijke materialen, grotere hoogtes en een dikke dichte gevel met natuurlijke ventilatie. Wij hebben daar nu 4 jaar alle comfort-waarden gemeten. De luchtkwaliteit is bijzonder hoog en de temperatuur het hele jaar constant.”

Delen

Doordat iedereen begrijpt dat een gebouw zonder machines beter is, trekt dit gebouw zo’n 500 geïnteresseerden per week. Architecten en opdrachtgevers komen langs om het te bekijken en te voelen. Bruijn: “Velen denken: “Het kan niet. Hoe houd je die temperatuur constant? En hoe kan het zo simpel werken?” Toch gaan ze meestal overtuigd weer weg. Met dit project hebben we een recept geschreven waarmee iedereen het kan maken. Je moet goede dingen niet voor jezelf houden, maar delen, zodat de wereld een stap vooruit doet.”

Inmiddels wordt het concept ook al toegepast in Malmö en Oslo, Parijs, Berlijn. De ‘oude’ regelgeving staat snellere acceptatie nog in de weg, ook in Nederland. “Maar met zo’n bewezen voorbeeld kun je zeker wel de interesse wekken van experts.”

<onehundredyears> willem.bruijn@vol.at

Willem Bruijn is op 27 juni 2017 één van de gastsprekers tijdens de netwerkmeeting met Internationale Topspelers in Duurzaamheid, meld je aan!

Algemeen: Laatste BNA nieuws

di 27 jun 2017

Internationale Topspelers in Duurzaamheid

  • Type: netwerkbijeenkomst
  • Locatie: NEC, Nederlandse Export Combinatie, Zielhorsterweg 53, 3813 ZX Amersfoort (tegenover station Amersfoort Schothorst)
  • Organisatie: BNA International
  • Onderwerp: BNA International Duurzame ontwikkeling
Internationale Topspelers in Duurzaamheid

Nieuws / 18 mei, 2017

Kennisdag ‘Wonen op daken’ – Rotterdamse Dakendagen 9 juni

Na de feestelijke boekpresentatie van de publicatie ‘Licht Verdicht‘ in HNI in Rotterdam op 11 mei, is het lichte optoppen in de Rotterdamse binnenstad ook onderwerp van de kennisdag ‘Wonen op daken’ in het kader

Kennisdag ‘Wonen op daken’ – Rotterdamse Dakendagen 9 juni

Nieuws / 11 aug, 2016

BNA in de media

Een van de doelstellingen van de BNA is zichtbaar te zijn in de media en de stem van de branche te laten horen bij doelgroepen die belangrijk zijn voor de architectenbranche. Regelmatig publiceert de BNA

BNA in de media

Inloggen op BNA

(Sluiten)