Gastblog Harry Starren – Het gaat bij ontwerpkwaliteit om meer dan functionaliteit

15 augustus 2016

BNA Academie - Harry StarrenIn de wereld van design, waar ik de architectuur toe reken, zijn twee stromingen. De kunstenaars en de functionelen. Zij beschouwen elkaar met enige achterdocht en zijn tezelfdertijd schatplichtig aan elkaar.

De functionelen zijn wars van flauwekul. Kun je in het huis prettig wonen, dient het kantoor zijn doel, werkt de straatlantaarn naar behoren, kun je prettig op de stoel zitten? Als een voorwerp zijn functie vervult is de klus in essentie geklaard. Maar het daarbij laten zou deze stroming onrecht doen. Het gaat bij ontwerpkwaliteit om meer dan functionaliteit. Het gaat om duurzaamheid, materiaalgebruik en deugdelijkheid. Zit het goed in elkaar. En net als in de wiskunde volgt uit de oplossing als vanzelf schoonheid. Wiskundigen spreken van een elegante oplossing. Die onderscheidt zich van een mogelijk juiste, maar nodeloos ingewikkelde oplossing. Die mist elegantie, de schoonheid van eenvoud. Je hebt kennelijk nog niet lang genoeg nagedacht.

Iets dergelijks zie je bij 3-D printers. Spuuglelijk. Ze doen wat ze moeten doen, maar het staat pas aan het begin van zijn ontwikkeling. Het mist de elegantie van de doordachte eenvoud. En daarmee mist het ontwerpkwaliteit. Nog.

De tweede stroming neemt verbeeldingskracht tot uitgangspunt. Design is hier toegepaste kunst. Schoonheid en statement (dat is niet hetzelfde) staan voorop. Functionaliteit is een gevolg. Het is de vormgevingstraditie die haar kwaliteit zoekt in de persoonlijke betekenisgeving die daar de basis voor legt.  In de mode zien we die traditie sterk. Maar ook bij gesigneerde producten waarmee we onze omgeving laten zien wie we zijn.

De functionelen verwijten de kunstenaars gebrek aan ernst en de kunstenaars verwijten de functionelen gebrek aan verbeeldingskracht ( en te veel ernst). Beiden hebben een punt. De kracht van Dutch design is in de ogen van anderen: dat Dutch design heel vaak in staat blijkt die stromingen te verzoenen. Niet in een laf compromis, maar in een verrassende synthese.

Die synthese kan alleen bereikt worden als beide stromingen zich te buiten durven gaan. Extreem durven zijn. Radicaal. Ondraagbare mode en onmogelijke stoelen. Of stoelen die elke fantasie missen en alle pogingen tot originaliteit hebben weten af te weren.

Dat levert bij synthese de aardigste resultaten op. Een educatieve traditie die beide nastreeft levert daarmee Dutch design op. De industriële ontwerpers van de technische universiteiten ontmoeten de afgestudeerden van de Rietveld en design academy. In een klein land is die ontmoeting even onontkoombaar als de wederzijdse ergernis die er mee gepaard gaat.

Les extremes se touchent. Want wie zich ergert, is niet onverschillig. Het levert in de praktijk fantasievolle gebouwen op die ook hun functie vervullen. Stoelen waar je graag naar kijkt en die heerlijk zitten. Auto’s waar je graag in rijdt. Goed en aangenaam verlichte parken. Vuilnisbakken waar je makkelijk je afval loost.

En een reputatie in het buitenland die er niet om liegt.

Functionele ontwerpen waar je om moet glimlachen, bewegwijzering die verleidt, toegangspoorten die je niet mijdt, websites waar je graag verblijft, woningen die aangenaam zijn en toch niet duur, bruggen die het doen en dijken die niet bezwijken. Om maar iets te noemen.

En niet in de laatste plaats: de Nederlandse architectuur.

 

Harry Starren, voorzitter Nederlandse Creatieve Industrie (FDCI). Starren was onder meer werkzaam als wetenschappelijk onderzoeker, universitair docent en directeur van een onderzoeks- en adviesbureau en was directeur van het PAO Bedrijfs- en Bestuurswetenschappen te Utrecht. Tot mei 2012 was Starren algemeen directeur van De BaakManagement Centrum gelieerd aan VNO-NCW.

Lees hier nog een inspirerende blog van Harry Starren

Algemeen: Laatste BNA nieuws

di 21 nov - wo 22 nov 2017

Bouwkunde Bedrijvendagen TU Eindhoven

  • Type: overig
  • Locatie: Gebouw Vertigo
  • Organisatie: Studenten TU Eindhoven
  • Onderwerp: Architectuur en ontwerpen Bedrijfsvoering Beroeps ervaringsperiode (BEP)
Bouwkunde Bedrijvendagen TU Eindhoven

do 23 nov 2017

Studiedag BBN brandveilig transformeren

  • Type: workshop
  • Locatie: Koninklijke Metaalunie te Nieuwegein, Einsteinbaan 1
  • Organisatie: BBN
  • Onderwerp: Techniek en bouwregelgeving
Studiedag BBN brandveilig transformeren

Nieuws / 06 apr, 2017

Gastblog Marc Koehler: Woningbouw schreeuwt om innovatie

‘De taak van de specialist is, de alledaagse mens in staat te stellen een rol te spelen in de creatie van zijn omgeving.‘ John Habraken, 1967 Sinds de crisis is betrokkenheid van toekomstige bewoners niet

Gastblog Marc Koehler: Woningbouw schreeuwt om innovatie

Nieuws / 17 dec, 2015

Van woorden naar daden: De business case van een tender

Eind november organiseerde de BNA de tweede Aanbestedingstafel. Eén van de belangrijkste kwesties is de hoeveelheid tijd en geld er aan een tender wordt besteed. Opdrachtgevers vragen naar visies, maar blijken uiteindelijk toch naar ontwerpen

Van woorden naar daden: De business case van een tender

Inloggen op BNA

(Sluiten)