Juridisch blog: Opgeleverde referenties disproportioneel bij architectenselecties

7 februari 2017

Architecten worden er veelvuldig mee geconfronteerd bij EU architectenselecties: disproportionele referentie-eisen. Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts een advies (advies # 313) waarin zij stelt dat het disproportioneel is om te vragen om opgeleverde referenties in een architectenselectie. Advocaat Annelies Overmars bespreekt dit advies.

De Klacht
Het advies #313 van de Commissie heeft betrekking op een klacht van een architect over de referentie-eisen in een EU architectenselectie voor ontwerpwerkzaamheden ten behoeve van een cultuurgebouw. In deze aanbesteding  worden referentieprojecten gevraagd om een drietal kerncompetenties aan te tonen. De referentievoorwaarden luiden:

  • De werkzaamheden zijn verricht na 1 juli 2010 (uiterlijk vijf jaar voorafgaand aan de uiterste aanmelddatum;
  • Voor alle ingediende referenties is tenminste de bouwvergunning verleend;
  • Ten minste één referentieproject is uitgevoerd én opgeleverd.

Gids Proportionaliteit
De Commissie stelt voorop dat een aanbestedende dienst bij een Europese aanbesteding uitsluitend eisen, voorwaarden en criteria mag formuleren die in een redelijke verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. De Gids Proportionaliteit moet verplicht toegepast worden. In principe gelden voor selectiecriteria dezelfde spelregels als voor geschiktheidseisen, ook met betrekking tot referentie-eisen. Dat had de Commissie al overwogen in een eerder advies (advies # 52, overweging 5.3.6).

Ruimere referentietermijn
De commissie is van mening dat het niet disproportioneel is te verlangen dat alle ontwerpwerkzaamheden voor de referenties gestart zijn na 1 juli 2010. Daarbij overweegt de Commissie dat het niet verplicht is dat alle contractueel overeengekomen ontwerpwerkzaamheden daadwerkelijk afgerond zijn. Hoewel de  klacht zich niet richt tegen de verruiming van de wettelijke referentietermijn van drie naar vijf jaar, overweegt de Commissie expliciet dat het toegestaan is deze termijn te verruimen “om een voldoende concurrentieniveau te waarborgen.”

Vereiste bouwvergunning
De architect stelt dat de verlening van de bouwvergunning binnen een specifieke periode sterk onderhevig is aan meerdere factoren die buiten de invloedsfeer van de architect vallen. Daarom is een verleende bouwvergunning eisen niet proportioneel. De commissie onderkent dat de vergunningverlening niet volledig in de invloedsfeer van de architect ligt, maar “dat laat onverlet dat de kwaliteit van het ontwerp een belangrijke factor is waarvan de verlening van de bouwvergunning zal afhangen.”

Opgeleverde referentie
De klacht over het feit dat ten minste één referentieproject uitgevoerd en opgeleverd moet zijn, vindt gehoor bij de commissie. Een dergelijk project vormt slechts een marginale indicatie voor de kwaliteit van de ontwerpwerkzaamheden. Uitvoering en oplevering zijn afhankelijk van tal van andere belangrijke factoren waarop de architect geen invloed kan uitoefenen indien zijn opdracht beperkt is tot ontwerpwerkzaamheden. Denk bij voorbeeld aan de kwaliteit van de uitvoeringswerkzaamheden door de aannemer. Bovendien stelt de commissie dat niet valt uit te sluiten dat – ook al heeft oplevering reeds plaatsgevonden – de opdrachtgever tijdens de uitvoering van een bouwwerk maatregelen heeft moeten treffen in verband met in het ontwerp geconstateerde tekortkomingen.

Conclusie
Aanbestedende diensten mogen ruimere referentietermijnen hanteren met het oog op voldoende concurrentie. Referentie-eisen in een architectenselectie die betrekking hebben op een verleende bouwvergunning zijn in beginsel toelaatbaar, eisen die betrekking hebben op uitvoering en oplevering van het project zijn dat in beginsel niet. 

Annelies Overmars is advocaat bij Holla Advocaten en houdt zich voornamelijk bezig met aanbestedingen en bouwrecht.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

di 24 okt 2017

BNA Compact #6 – Samenwerken

  • Type: netwerkbijeenkomst
  • Locatie: Erasmuslaan 5, Utrecht
  • Onderwerp: BNA Netwerken
BNA Compact #6 – Samenwerken

do 26 okt 2017

Exploring Circular Architecture

  • Locatie: Natlab, Kastanjelaan 500 Eindhoven
  • Organisatie: CIRCO ism BNA
  • Onderwerp: BNA Netwerken Duurzame ontwikkeling
Exploring Circular Architecture

Nieuws / 03 okt, 2017

‘Belang eerlijk marktgedrag blijven uitdragen’

Ook in een aantrekkende economie blijft eerlijk marktgedrag van belang, onder meer om opdrachtgevers zekerheid en kwaliteit te bieden. De BNA biedt de leden daarvoor voldoende handvatten met de cao, de BNA-gedragscode en de Richtlijn

‘Belang eerlijk marktgedrag blijven uitdragen’

Nieuws / 15 aug, 2017

Hoe selecteert uw opdrachtgever een architectenbureau?

Welke criteria zijn voor uw potentiële opdrachtgever belangrijk bij de selectie van een architectenbureau? Welke informatie over een bureau zou deze graag hebben, maar is moeilijk te achterhalen? Welke ontwerpen of diensten vereist hij/zij van een

Hoe selecteert uw opdrachtgever een architectenbureau?

Nieuws / 12 jul, 2017

Bureaus doen weer meer mee aan selecties

De aantrekkende economie zorgt voor meer positivisme in de architectenbranche. Bureaus doen daardoor weer meer mee aan selecties. Oude ergernissen zoals te weinig kansen, te hoge kosten en te hoge eisen bestaan nog steeds maar

Bureaus doen weer meer mee aan selecties

Nieuws / 12 jul, 2017

KOMPAS light beschikbaar voor Design Build-opdrachten

Geïntegreerde aanbestedingen zijn niet meer weg te denken uit de architectenpraktijk. Helaas verlopen deze procedures niet altijd vlekkeloos. Het KOMPAS light Design Build is nu beschikbaar om een evenwichtige selectieprocedure op te zetten voor Design

KOMPAS light beschikbaar voor Design Build-opdrachten

Inloggen op BNA

(Sluiten)