Juridisch blog: Opgeleverde referenties disproportioneel bij architectenselecties

7 februari 2017

Architecten worden er veelvuldig mee geconfronteerd bij EU architectenselecties: disproportionele referentie-eisen. Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts een advies (advies # 313) waarin zij stelt dat het disproportioneel is om te vragen om opgeleverde referenties in een architectenselectie. Advocaat Annelies Overmars bespreekt dit advies.

De Klacht
Het advies #313 van de Commissie heeft betrekking op een klacht van een architect over de referentie-eisen in een EU architectenselectie voor ontwerpwerkzaamheden ten behoeve van een cultuurgebouw. In deze aanbesteding  worden referentieprojecten gevraagd om een drietal kerncompetenties aan te tonen. De referentievoorwaarden luiden:

  • De werkzaamheden zijn verricht na 1 juli 2010 (uiterlijk vijf jaar voorafgaand aan de uiterste aanmelddatum;
  • Voor alle ingediende referenties is tenminste de bouwvergunning verleend;
  • Ten minste één referentieproject is uitgevoerd én opgeleverd.

Gids Proportionaliteit
De Commissie stelt voorop dat een aanbestedende dienst bij een Europese aanbesteding uitsluitend eisen, voorwaarden en criteria mag formuleren die in een redelijke verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. De Gids Proportionaliteit moet verplicht toegepast worden. In principe gelden voor selectiecriteria dezelfde spelregels als voor geschiktheidseisen, ook met betrekking tot referentie-eisen. Dat had de Commissie al overwogen in een eerder advies (advies # 52, overweging 5.3.6).

Ruimere referentietermijn
De commissie is van mening dat het niet disproportioneel is te verlangen dat alle ontwerpwerkzaamheden voor de referenties gestart zijn na 1 juli 2010. Daarbij overweegt de Commissie dat het niet verplicht is dat alle contractueel overeengekomen ontwerpwerkzaamheden daadwerkelijk afgerond zijn. Hoewel de  klacht zich niet richt tegen de verruiming van de wettelijke referentietermijn van drie naar vijf jaar, overweegt de Commissie expliciet dat het toegestaan is deze termijn te verruimen “om een voldoende concurrentieniveau te waarborgen.”

Vereiste bouwvergunning
De architect stelt dat de verlening van de bouwvergunning binnen een specifieke periode sterk onderhevig is aan meerdere factoren die buiten de invloedsfeer van de architect vallen. Daarom is een verleende bouwvergunning eisen niet proportioneel. De commissie onderkent dat de vergunningverlening niet volledig in de invloedsfeer van de architect ligt, maar “dat laat onverlet dat de kwaliteit van het ontwerp een belangrijke factor is waarvan de verlening van de bouwvergunning zal afhangen.”

Opgeleverde referentie
De klacht over het feit dat ten minste één referentieproject uitgevoerd en opgeleverd moet zijn, vindt gehoor bij de commissie. Een dergelijk project vormt slechts een marginale indicatie voor de kwaliteit van de ontwerpwerkzaamheden. Uitvoering en oplevering zijn afhankelijk van tal van andere belangrijke factoren waarop de architect geen invloed kan uitoefenen indien zijn opdracht beperkt is tot ontwerpwerkzaamheden. Denk bij voorbeeld aan de kwaliteit van de uitvoeringswerkzaamheden door de aannemer. Bovendien stelt de commissie dat niet valt uit te sluiten dat – ook al heeft oplevering reeds plaatsgevonden – de opdrachtgever tijdens de uitvoering van een bouwwerk maatregelen heeft moeten treffen in verband met in het ontwerp geconstateerde tekortkomingen.

Conclusie
Aanbestedende diensten mogen ruimere referentietermijnen hanteren met het oog op voldoende concurrentie. Referentie-eisen in een architectenselectie die betrekking hebben op een verleende bouwvergunning zijn in beginsel toelaatbaar, eisen die betrekking hebben op uitvoering en oplevering van het project zijn dat in beginsel niet. 

Annelies Overmars is advocaat bij Holla Advocaten en houdt zich voornamelijk bezig met aanbestedingen en bouwrecht.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

do 07 feb 2019

MakeHappen! Inspiration Night 2019

  • Type: netwerkbijeenkomst
  • Locatie: Pakhuis de Zwijger
  • Organisatie: BNA
  • Onderwerp: BNA International
MakeHappen! Inspiration Night 2019

Nieuws / 04 dec, 2018

Aanbestedingstafel #6

Op 7 november organiseerde de BNA voor de zesde keer een Aanbestedingstafel om samen met architecten, opdrachtgevers en adviseurs mogelijke verbeteringen van de aanbestedingspraktijk te bespreken. Tenderkosten Fred Schoorl attendeert de aanwezigen op de Handreiking

Aanbestedingstafel #6

Nieuws / 06 nov, 2018

Inkoopplanning Rijksvastgoedbedrijf raadpleegbaar

Conform haar Marktvisie wil het Rijksvastgoedbedrijf de markt eerder informeren over verwachte aanbestedingen. Door haar inkoopplanning te delen, kunnen architecten in een vroeg stadium checken welke opdrachten van het Rijksvastgoedbedrijf de komende tijd aanbesteed zullen

Inkoopplanning Rijksvastgoedbedrijf raadpleegbaar

Nieuws / 06 nov, 2018

Voorkom uitsluiting wegens voorwaardelijke inschrijving

Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts opnieuw een advies op een klacht van de BNA.  Een aanbesteder had twee bureaus uitgesloten van een EU aanbesteding vanwege een standaardverwijzing naar de DNR2011 in de format van

Voorkom uitsluiting wegens voorwaardelijke inschrijving

Nieuws / 23 okt, 2018

Nationale handreiking tenderkostenvergoeding gepubliceerd

De nieuwe Handreiking Tenderkostenvergoeding helpt aanbesteders, waaronder gemeenten, om de tenderkosten te beteugelen en als het niet anders kan een redelijke tenderkostenvergoeding vast te stellen. Dat schrijft staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken en Klimaat

Nationale handreiking tenderkostenvergoeding gepubliceerd

Inloggen op BNA

(Sluiten)