Juridisch blog: Opgeleverde referenties disproportioneel bij architectenselecties

7 februari 2017

Architecten worden er veelvuldig mee geconfronteerd bij EU architectenselecties: disproportionele referentie-eisen. Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts een advies (advies # 313) waarin zij stelt dat het disproportioneel is om te vragen om opgeleverde referenties in een architectenselectie. Advocaat Annelies Overmars bespreekt dit advies.

De Klacht
Het advies #313 van de Commissie heeft betrekking op een klacht van een architect over de referentie-eisen in een EU architectenselectie voor ontwerpwerkzaamheden ten behoeve van een cultuurgebouw. In deze aanbesteding  worden referentieprojecten gevraagd om een drietal kerncompetenties aan te tonen. De referentievoorwaarden luiden:

  • De werkzaamheden zijn verricht na 1 juli 2010 (uiterlijk vijf jaar voorafgaand aan de uiterste aanmelddatum;
  • Voor alle ingediende referenties is tenminste de bouwvergunning verleend;
  • Ten minste één referentieproject is uitgevoerd én opgeleverd.

Gids Proportionaliteit
De Commissie stelt voorop dat een aanbestedende dienst bij een Europese aanbesteding uitsluitend eisen, voorwaarden en criteria mag formuleren die in een redelijke verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. De Gids Proportionaliteit moet verplicht toegepast worden. In principe gelden voor selectiecriteria dezelfde spelregels als voor geschiktheidseisen, ook met betrekking tot referentie-eisen. Dat had de Commissie al overwogen in een eerder advies (advies # 52, overweging 5.3.6).

Ruimere referentietermijn
De commissie is van mening dat het niet disproportioneel is te verlangen dat alle ontwerpwerkzaamheden voor de referenties gestart zijn na 1 juli 2010. Daarbij overweegt de Commissie dat het niet verplicht is dat alle contractueel overeengekomen ontwerpwerkzaamheden daadwerkelijk afgerond zijn. Hoewel de  klacht zich niet richt tegen de verruiming van de wettelijke referentietermijn van drie naar vijf jaar, overweegt de Commissie expliciet dat het toegestaan is deze termijn te verruimen “om een voldoende concurrentieniveau te waarborgen.”

Vereiste bouwvergunning
De architect stelt dat de verlening van de bouwvergunning binnen een specifieke periode sterk onderhevig is aan meerdere factoren die buiten de invloedsfeer van de architect vallen. Daarom is een verleende bouwvergunning eisen niet proportioneel. De commissie onderkent dat de vergunningverlening niet volledig in de invloedsfeer van de architect ligt, maar “dat laat onverlet dat de kwaliteit van het ontwerp een belangrijke factor is waarvan de verlening van de bouwvergunning zal afhangen.”

Opgeleverde referentie
De klacht over het feit dat ten minste één referentieproject uitgevoerd en opgeleverd moet zijn, vindt gehoor bij de commissie. Een dergelijk project vormt slechts een marginale indicatie voor de kwaliteit van de ontwerpwerkzaamheden. Uitvoering en oplevering zijn afhankelijk van tal van andere belangrijke factoren waarop de architect geen invloed kan uitoefenen indien zijn opdracht beperkt is tot ontwerpwerkzaamheden. Denk bij voorbeeld aan de kwaliteit van de uitvoeringswerkzaamheden door de aannemer. Bovendien stelt de commissie dat niet valt uit te sluiten dat – ook al heeft oplevering reeds plaatsgevonden – de opdrachtgever tijdens de uitvoering van een bouwwerk maatregelen heeft moeten treffen in verband met in het ontwerp geconstateerde tekortkomingen.

Conclusie
Aanbestedende diensten mogen ruimere referentietermijnen hanteren met het oog op voldoende concurrentie. Referentie-eisen in een architectenselectie die betrekking hebben op een verleende bouwvergunning zijn in beginsel toelaatbaar, eisen die betrekking hebben op uitvoering en oplevering van het project zijn dat in beginsel niet. 

Annelies Overmars is advocaat bij Holla Advocaten en houdt zich voornamelijk bezig met aanbestedingen en bouwrecht.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 13 sep, 2018

Klacht BNA gegrond: unieke ontwerpopdracht dient aanbesteed

De Commissie van Aanbestedingsexperts heeft opnieuw een klacht van de BNA gegrond verklaard. Het Kröller-Müller Museum wilde rechtstreeks een overheidsopdracht voor een uitbreiding gunnen aan een buitenlandse architect, hetgeen in strijd is met de aanbestedingsplicht.

Klacht BNA gegrond: unieke ontwerpopdracht dient aanbesteed

Nieuws / 07 aug, 2018

Onderzoek BNA International: Kansen en knelpunten

Internationaal werkende Nederlandse architecten kiezen een duidelijk profiel voor de internationale markt. Dat blijkt uit onderzoek onder architectenbureaus die deelnemen aan het programma BNA International. Hun buitenlands succes is gebaseerd op duurzame ontwikkeling, een integrale

Onderzoek BNA International: Kansen en knelpunten

Nieuws / 03 jul, 2018

BNA presenteert standpunt aanbesteden voor EU commissie

De Europese Commissie zit niet stil. Zij bezint zich op beleid om de aanbestedingspraktijk verder te verbeteren. De focus ligt daarbij op het bevorderen van innovatie, duurzaamheid, sociale doelen en de toegankelijkheid van overheidsopdrachten voor

BNA presenteert standpunt aanbesteden voor EU commissie

Nieuws / 05 jun, 2018

Aanbestedingstafel #5: Richtlijn Proportionele Voorselecties is een stap verder

Op 14 mei organiseerde de BNA de vijfde editie van de BNA-Aanbestedingstafel. Een gezelschap van architecten, adviseurs en opdrachtgevers verzamelde zich om de verbeteringen van de aanbestedingspraktijk te bespreken. De avond stond in het teken van

Aanbestedingstafel #5: Richtlijn Proportionele Voorselecties is een stap verder

Inloggen op BNA

(Sluiten)