Juridisch blog: Opgeleverde referenties disproportioneel bij architectenselecties

7 februari 2017

Architecten worden er veelvuldig mee geconfronteerd bij EU architectenselecties: disproportionele referentie-eisen. Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts een advies (advies # 313) waarin zij stelt dat het disproportioneel is om te vragen om opgeleverde referenties in een architectenselectie. Advocaat Annelies Overmars bespreekt dit advies.

De Klacht
Het advies #313 van de Commissie heeft betrekking op een klacht van een architect over de referentie-eisen in een EU architectenselectie voor ontwerpwerkzaamheden ten behoeve van een cultuurgebouw. In deze aanbesteding  worden referentieprojecten gevraagd om een drietal kerncompetenties aan te tonen. De referentievoorwaarden luiden:

  • De werkzaamheden zijn verricht na 1 juli 2010 (uiterlijk vijf jaar voorafgaand aan de uiterste aanmelddatum;
  • Voor alle ingediende referenties is tenminste de bouwvergunning verleend;
  • Ten minste één referentieproject is uitgevoerd én opgeleverd.

Gids Proportionaliteit
De Commissie stelt voorop dat een aanbestedende dienst bij een Europese aanbesteding uitsluitend eisen, voorwaarden en criteria mag formuleren die in een redelijke verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. De Gids Proportionaliteit moet verplicht toegepast worden. In principe gelden voor selectiecriteria dezelfde spelregels als voor geschiktheidseisen, ook met betrekking tot referentie-eisen. Dat had de Commissie al overwogen in een eerder advies (advies # 52, overweging 5.3.6).

Ruimere referentietermijn
De commissie is van mening dat het niet disproportioneel is te verlangen dat alle ontwerpwerkzaamheden voor de referenties gestart zijn na 1 juli 2010. Daarbij overweegt de Commissie dat het niet verplicht is dat alle contractueel overeengekomen ontwerpwerkzaamheden daadwerkelijk afgerond zijn. Hoewel de  klacht zich niet richt tegen de verruiming van de wettelijke referentietermijn van drie naar vijf jaar, overweegt de Commissie expliciet dat het toegestaan is deze termijn te verruimen “om een voldoende concurrentieniveau te waarborgen.”

Vereiste bouwvergunning
De architect stelt dat de verlening van de bouwvergunning binnen een specifieke periode sterk onderhevig is aan meerdere factoren die buiten de invloedsfeer van de architect vallen. Daarom is een verleende bouwvergunning eisen niet proportioneel. De commissie onderkent dat de vergunningverlening niet volledig in de invloedsfeer van de architect ligt, maar “dat laat onverlet dat de kwaliteit van het ontwerp een belangrijke factor is waarvan de verlening van de bouwvergunning zal afhangen.”

Opgeleverde referentie
De klacht over het feit dat ten minste één referentieproject uitgevoerd en opgeleverd moet zijn, vindt gehoor bij de commissie. Een dergelijk project vormt slechts een marginale indicatie voor de kwaliteit van de ontwerpwerkzaamheden. Uitvoering en oplevering zijn afhankelijk van tal van andere belangrijke factoren waarop de architect geen invloed kan uitoefenen indien zijn opdracht beperkt is tot ontwerpwerkzaamheden. Denk bij voorbeeld aan de kwaliteit van de uitvoeringswerkzaamheden door de aannemer. Bovendien stelt de commissie dat niet valt uit te sluiten dat – ook al heeft oplevering reeds plaatsgevonden – de opdrachtgever tijdens de uitvoering van een bouwwerk maatregelen heeft moeten treffen in verband met in het ontwerp geconstateerde tekortkomingen.

Conclusie
Aanbestedende diensten mogen ruimere referentietermijnen hanteren met het oog op voldoende concurrentie. Referentie-eisen in een architectenselectie die betrekking hebben op een verleende bouwvergunning zijn in beginsel toelaatbaar, eisen die betrekking hebben op uitvoering en oplevering van het project zijn dat in beginsel niet. 

Annelies Overmars is advocaat bij Holla Advocaten en houdt zich voornamelijk bezig met aanbestedingen en bouwrecht.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 05 feb, 2019

Architecten willen af van buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s

Architecten, ingenieurs, installateurs en softwareleveranciers vechten tegen buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s in contracten. ‘De gewoonte is gegroeid om de projectrisico’s zoveel mogelijk op het bordje van adviseurs te leggen. Die kunnen zich hiertegen nauwelijks verzekeren. Een opdracht

Architecten willen af van buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s

Nieuws / 29 jan, 2019

Architecten herontwerpen vaker door stijgende bouwkosten

‘Architectenbureaus moeten door de sterk stijgende bouwkosten steeds vaker hun ontwerpen aanpassen’ aldus de BNA in Het Financiële Dagblad. De BNA roept bureaus op hier vooraf goede afspraken over te maken met opdrachtgevers en aannemers.

Architecten herontwerpen vaker door stijgende bouwkosten

Nieuws / 08 jan, 2019

Architecten klaar voor uitvoering klimaatakkoord gebouwde omgeving

Architecten staan klaar voor de uitvoering van het klimaatakkoord voor de gebouwde omgeving. Zij  willen zo ook actief meebouwen aan het bereiken van de Parijs-klimaatdoelen. Partners die zij hierbij nodig hebben zijn bouwfysica adviseurs, installateurs,

Architecten klaar voor uitvoering klimaatakkoord gebouwde omgeving

Nieuws / 04 dec, 2018

Aanbestedingstafel #6

Op 7 november organiseerde de BNA voor de zesde keer een Aanbestedingstafel om samen met architecten, opdrachtgevers en adviseurs mogelijke verbeteringen van de aanbestedingspraktijk te bespreken. Tenderkosten Fred Schoorl attendeert de aanwezigen op de Handreiking

Aanbestedingstafel #6

Inloggen op BNA

(Sluiten)