Juridisch blog: Opgeleverde referenties disproportioneel bij architectenselecties

7 februari 2017

Architecten worden er veelvuldig mee geconfronteerd bij EU architectenselecties: disproportionele referentie-eisen. Onlangs publiceerde de Commissie van Aanbestedingsexperts een advies (advies # 313) waarin zij stelt dat het disproportioneel is om te vragen om opgeleverde referenties in een architectenselectie. Advocaat Annelies Overmars bespreekt dit advies.

De Klacht
Het advies #313 van de Commissie heeft betrekking op een klacht van een architect over de referentie-eisen in een EU architectenselectie voor ontwerpwerkzaamheden ten behoeve van een cultuurgebouw. In deze aanbesteding  worden referentieprojecten gevraagd om een drietal kerncompetenties aan te tonen. De referentievoorwaarden luiden:

  • De werkzaamheden zijn verricht na 1 juli 2010 (uiterlijk vijf jaar voorafgaand aan de uiterste aanmelddatum;
  • Voor alle ingediende referenties is tenminste de bouwvergunning verleend;
  • Ten minste één referentieproject is uitgevoerd én opgeleverd.

Gids Proportionaliteit
De Commissie stelt voorop dat een aanbestedende dienst bij een Europese aanbesteding uitsluitend eisen, voorwaarden en criteria mag formuleren die in een redelijke verhouding staan tot het voorwerp van de opdracht. De Gids Proportionaliteit moet verplicht toegepast worden. In principe gelden voor selectiecriteria dezelfde spelregels als voor geschiktheidseisen, ook met betrekking tot referentie-eisen. Dat had de Commissie al overwogen in een eerder advies (advies # 52, overweging 5.3.6).

Ruimere referentietermijn
De commissie is van mening dat het niet disproportioneel is te verlangen dat alle ontwerpwerkzaamheden voor de referenties gestart zijn na 1 juli 2010. Daarbij overweegt de Commissie dat het niet verplicht is dat alle contractueel overeengekomen ontwerpwerkzaamheden daadwerkelijk afgerond zijn. Hoewel de  klacht zich niet richt tegen de verruiming van de wettelijke referentietermijn van drie naar vijf jaar, overweegt de Commissie expliciet dat het toegestaan is deze termijn te verruimen “om een voldoende concurrentieniveau te waarborgen.”

Vereiste bouwvergunning
De architect stelt dat de verlening van de bouwvergunning binnen een specifieke periode sterk onderhevig is aan meerdere factoren die buiten de invloedsfeer van de architect vallen. Daarom is een verleende bouwvergunning eisen niet proportioneel. De commissie onderkent dat de vergunningverlening niet volledig in de invloedsfeer van de architect ligt, maar “dat laat onverlet dat de kwaliteit van het ontwerp een belangrijke factor is waarvan de verlening van de bouwvergunning zal afhangen.”

Opgeleverde referentie
De klacht over het feit dat ten minste één referentieproject uitgevoerd en opgeleverd moet zijn, vindt gehoor bij de commissie. Een dergelijk project vormt slechts een marginale indicatie voor de kwaliteit van de ontwerpwerkzaamheden. Uitvoering en oplevering zijn afhankelijk van tal van andere belangrijke factoren waarop de architect geen invloed kan uitoefenen indien zijn opdracht beperkt is tot ontwerpwerkzaamheden. Denk bij voorbeeld aan de kwaliteit van de uitvoeringswerkzaamheden door de aannemer. Bovendien stelt de commissie dat niet valt uit te sluiten dat – ook al heeft oplevering reeds plaatsgevonden – de opdrachtgever tijdens de uitvoering van een bouwwerk maatregelen heeft moeten treffen in verband met in het ontwerp geconstateerde tekortkomingen.

Conclusie
Aanbestedende diensten mogen ruimere referentietermijnen hanteren met het oog op voldoende concurrentie. Referentie-eisen in een architectenselectie die betrekking hebben op een verleende bouwvergunning zijn in beginsel toelaatbaar, eisen die betrekking hebben op uitvoering en oplevering van het project zijn dat in beginsel niet. 

Annelies Overmars is advocaat bij Holla Advocaten en houdt zich voornamelijk bezig met aanbestedingen en bouwrecht.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 20 mrt, 2019

Doe mee aan de BNA Conjunctuurmeting voorjaar 2019

Doe mee aan de Conjunctuurmeting voorjaar 2019 met verdiepende vragen over actuele onderwerpen en vul de online vragenlijst in! Alle BNA bureaus ontvangen hiervoor een uitnodiging van onderzoeksbureau Panteia, dat het marktonderzoek voor de BNA verzorgt. Inzicht

Doe mee aan de BNA Conjunctuurmeting voorjaar 2019

Nieuws / 04 mrt, 2019

Online vragenlijst rechtsbescherming bij aanbesteden geopend

Als architect kun je een beroep doen op rechtsbescherming wanneer je in een aanbestedingsprocedure geconfronteerd wordt met voorwaarden en/of beslissingen van de aanbesteder, die niet stroken met de aanbestedingsregels. Wanneer de aanbesteder geen gehoor geeft,

Online vragenlijst rechtsbescherming bij aanbesteden geopend

Nieuws / 26 feb, 2019

Gestaag herstel architectenberoep in Europa

De Europese markt voor architecten herstelt gestaag. Vanaf 2012 groeit de markt weer. Het aantal architecten in Europa is de afgelopen 10 jaar gestegen. Dit en meer blijkt uit de ACE Sectorstudie 2018. De ACE Sectorstudie brengt tweejaarlijks sociale en economische ontwikkelingen over

Gestaag herstel architectenberoep in Europa

Nieuws / 05 feb, 2019

Architecten willen af van buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s

Architecten, ingenieurs, installateurs en softwareleveranciers vechten tegen buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s in contracten. ‘De gewoonte is gegroeid om de projectrisico’s zoveel mogelijk op het bordje van adviseurs te leggen. Die kunnen zich hiertegen nauwelijks verzekeren. Een opdracht

Architecten willen af van buitensporige aansprakelijkheidsrisico’s

Inloggen op BNA

(Sluiten)