Ronde tafel circulair aanbesteden “Geef pioniers de ruimte”

24 oktober 2017

Op 28 september organiseerde de BNA voorafgaand het Dutch Green Building Congres een ronde tafel over circulair aanbesteden. Een vijftiental genodigde ervaringsdeskundigen schoven aan.

Met de overheidsdoelstelling voor een circulaire economie in 2050 staat er een stip op de horizon. In het kader van de Bouwagenda is er inmiddels een Grondstoffenakkoord, maar het is nog geen hosanna, aldus Fred Schoorl (BNA). De belangrijkste vraag op dit moment is hoe we die circulaire economie voor elkaar krijgen. Hoe passen we circulaire principes toe in aanbestedingsprocedures?

Petran van Heel (ABN Amro) vertelt hoe ze voor het Circl paviljoen de regels losgelaten hebben. Het is een living lab; wel opgeleverd maar nog niet af. Met een true value analyse wordt achteraf de gerealiseerde meerwaarde berekend. Deze aanpak vergt hogere investeringen, maar dat ziet ABN Amro als leergeld dat terugverdiend wordt door toepassing in andere projecten. Voor de uitvraag viel ABN Amro terug op de traditionele rolverdeling, maar dan wel met samenwerking tussen ketenpartners en een focus op de levenscyclus.

Maartje van den Berg (Blossom) wijst op het belang van goed contractmanagement. Wanneer de architect een bestek maakt dat continu wordt aangescherpt, heeft dat consequenties voor de aanbesteding. Open eindes vormen immers een risico, die moet je benoemen en verdelen. Want sommige kunnen het best samen beheerst worden. Hedwig Tummers (RVB) refereert aan de mogelijkheid van allianties, zoals toegepast bij Rijkskantoor De Knoop. Bij het contractmanagement moet aandacht besteed worden aan de toegevoegde waarde van producenten en leveranciers. Kunnen zij circulaire producten of diensten (product as a service) leveren met uitzicht op hergebruik?

Opdrachtgever moet doelstellingen helder hebben
Over wat een passende uitvraag is lopen de meningen uiteen, stel je een generieke vraag of juist een heel specifieke? Tummers stelt dat de opdrachtgever in ieder geval zijn doelstellingen heel helder moet beschrijven. Als hij dat (nog) niet kan, is een marktconsultatie het overwegen waard. Waar opdrachtgevers vaak zekerheid (garanties) zoeken, kunnen die ook problemen opleveren. Bijvoorbeeld wanneer de technische vereisten voor nieuwbouw op gespannen voet staan met de ambitie om materialen te hergebruiken.

Jules van Vark (RVB) denkt dat generiek en specifiek goed zijn te combineren. Zo is bij de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam enerzijds een dwingend rekenformat gehanteerd om het uitbannen van verspilling te becijferen. Anderzijds bevat de uitvraag voldoende functionele specificaties, waarop partijen zich kunnen onderscheiden. Het inbouwen van incentives is belangrijk om vooruit te komen. Dat beaamt Van den Berg. Alle criteria reduceren tot een wiskundige rekensom is de dood in de pot. Je moet partijen juist uitdagen om met een onderscheidende visie te komen.

Geef pioniers de ruimte
Jan Willem van Kasteel (ICS) vertelt dat hij voor een circulaire scholenbouwopgave de mogelijkheid van best value procurement verkent. Bij die procedure kies je voor een geschikte expert die de beste aanpak voorstelt. Volgens van Heel zitten we nu in een vroege marktfase en zijn dichtgetimmerde uitvragen onwenselijk. Pioniers moeten vooral de ruimte krijgen om met vernieuwende oplossingen te komen.

Hans Goverde (Kraaijvanger) en Van en Berg zien ook noodzaak voor die ruimte. Volgens hen kan een opdrachtgever het best selecteren op een plan van aanpak om het proces te stimuleren. Circulariteit moet je niet alleen in eisen gieten. Bij voorkeur bevat de uitvraag een open component (bijvoorbeeld een roadmap), waardoor aanbieders zich kunnen onderscheiden met circulaire ideeën. Zo kun je als opdrachtgever ook onverwachte winst vangen.

Volgens Goverde ligt de focus bij duurzaamheid en circulaire economie eenzijdig op energie en materialen, terwijl bouw en energie slechts 10% van de levenscycluskosten bedragen. Maar liefst 90% zit in gebruik, dus is aanpassing van gedrag de grootste opgave. Er moet meer aandacht komen toegevoegde maatschappelijke resultaten, zoals gezondheid. Wanneer je door slim ontwerp het ziekteverzuim van gebruikers vijf procent kunt terugbrengen, is dat pure maatschappelijke winst.

Als die maatschappelijke winst gemeten kan worden, kan dat een belangrijke bijdrage leveren aan de business case voor circulaire projecten. Een aantal aanwezigen wijzen erop dat de DGBC momenteel onderzoekt hoe het WELL label, dat ook gezondheid van gebouwen meet, verwerkt kan worden in het BREEAM-NL certificaat.

Algemeen: Laatste BNA nieuws

Nieuws / 19 apr, 2019

De Stad van de toekomst – Stad maken in tijden van grote transities

De door BNA Onderzoek gecoördineerde ontwerpstudie naar de stad van de toekomst, die een jaar duurde, heeft tien ontwerpvisies voor de vijf grootste steden van Nederland opgeleverd. Deze zijn nu gebundeld in een boek en

De Stad van de toekomst – Stad maken in tijden van grote transities

Nieuws / 18 apr, 2019

Akkoord cao architectenbranche 2019-2021

Begin april is de ledenraadpleging afgerond en op 17 april hebben alle cao-partijen (BNA, FNV, CNV, de Unie) definitief ingestemd met de nieuwe cao 2019-2021 voor de architectenbranche. Voor de cao wordt bij het ministerie

Akkoord cao architectenbranche 2019-2021

Nieuws / 16 apr, 2019

Leve de architectuur, vier de verschillen!

Update:  De discussie over de renovatie van Het Binnenhof zwelt met de dag aan. Adriaan Mout (LEVS Architecten) schreef een prikkelende blog op de Cobouw.nl en BNA-lid Joost Ector sprak er met wijze woorden over

Leve de architectuur, vier de verschillen!

Nieuws / 16 apr, 2019

Concept handvatten voor concrete aanpak circulair bouwen gereed

Drie actieteams van CB’23 (Circulair Bouwen 2023) hebben ieder een concept leidraad opgesteld met handvatten voor de concrete aanpak van circulair bouwen: Actieteam Framework circulair bouwen, Actieteam Paspoorten voor de bouw en Actieteam Meten van

Concept handvatten voor concrete aanpak circulair bouwen gereed

Inloggen op BNA

(Sluiten)