Gastblog Reimar von Meding: Volg orde

29 juni 2016

Reimar_03_staandOmstreeks 2050 leven wij met zo’n 10 tot 12 miljard mensen op deze aardbol. Het overgrote deel van de groei zal zich in steden afspelen. Onwaarschijnlijk maar waar: de gebouwde, stedelijke omgeving zal hierdoor de komende 35 jaar verdubbelen. Ieder jaar zal alleen voor wonen aan gebouwde massa 1.4 miljard m² moeten worden toegevoegd. En dat is slechts ervan uitgaande dat mensen overal bereid zijn om zo te wonen als ze nu wonen en niet volgens de standaard die wij hier in Nederland hebben. Eén ding wordt meteen duidelijk: de grootste, ruimtelijke en daarmee ook architectonische opgave voor de komende decennia wordt betaalbaar, duurzaam, stedelijk wonen. Hoe gaan we dat voor elkaar krijgen? Wat heeft een architect in deze ontwikkeling te zoeken?

Het ligt voor de hand dat de kostprijs van wonen omlaag moet. Niet zo een beetje, maar minimaal 50 procent met een perspectief op 90 procent. Hierdoor ontkomen wij niet aan het denken in industriële en geautomatiseerde processen. Bouwen moet anders, al helemaal als je dit ook nog met bescherming van grondstoffen wilt en gelooft in circulariteit. In deze gedachtegang hoort ook, dat aanpassing van het bestaande procesmatig belangrijker wordt dan nieuwbouw. Meer dan de helft van de stedelijke bebouwing, die 2050 CO2 neutraal moet zijn, staat er immers al.

Wie dagelijks woningen bouwt weet: ondanks slimme en intelligente producten ontbreekt er in de bouw een visie op de aansluiting van verschillende onderdelen. Niet zo’n beetje maar volledig. Het gaat zowel over de kwaliteit van de aansluiting als ook de handeling zelf, die over het algemeen ambachtelijk is. Architecten zijn de eersten in de keten die hieraan bijdragen. Maar de productiviteit van architectenbureaus is net zoals die van ontwikkelaars en aannemers schrikwekkend laag. Ja, wij bimmen allemaal. Maar dat doen we op een manier, alsof we ‘s avonds proberen onze auto na een lange werkdag hooi te voeren. Of dat we proberen onze smartphone met een perforator in een ordner op te bergen om zo onze mails te bewaren. De techniek wordt ingezet op een manier zoals we tot nu toe werkten, en niet zoals we zouden moeten denken. We moeten vooruit.

Het gaat niet alleen over de productie van woningen, maar ook over het systeem waarmee deze worden afgezet. Wij noemen dit “woningmarkt” maar het is feitelijk een schuldenmarkt. Dit principe moeten wij verlaten en wonen veel meer zien als een bereikbaar basisrecht voor iedereen. Dat betekent niet dat je er niets voor hoeft te betalen. Het betekent dat wonen bereikbaar is en je dagelijks zelf de keuze hebt in wat je doet. Ook dit kan niet met de huidige praktijk. Alles wat wij doen is afzet-georiënteerd. Alle discussies over circulair bouwen worden in de kiem gesmoord, als je nooit verantwoordelijkheid hoeft af te leggen over de cyclus.

Architectuur is bij deze processen langzaam aan het deformeren naar een bijdrage in de marge. Prima, bescherming van een beroepsgroep is immers zo’n beetje het minst relevante dat er is. Het is alleen zo vreselijk jammer, dat wij als architecten datgene wat wij geleerd hebben niet aanwenden, om de echte discussie te voeren en vooruit te brengen. Wij klagen over de rimpels van een oud systeem: over aanbestedingsprincipes, aannemers die ons werk afpakken, opdrachtgevers die maar niet willen snappen wat kwaliteit is, enzovoorts. Dit is allemaal niet interessant voor de discussie over de relevante opgaven in deze wereld. Wat dragen wij daar eigenlijk aan bij? Wat is onze toegevoegde waarde en waarom in vredesnaam zou iemand gebruik willen maken van wat wij kunnen? De huidige vorm kent twee smaken – autonoom kunstenaar of adviseur. Aan beiden heb je niets. Nieuwe vormen zijn binnen handbereik, maar architecten vinden het vieze woorden: klantgericht productdesign van de woning. Verbinding van techniek, productie en ontwerp voor een betere omgang met resources. Verbetering van logistieke processen, die alleen slagen, als het resultaat geen Plattenbau 2.0 is, maar mooie, waardevolle steden.

Voor architecten zal het er de komende decennia om gaan, of zij in staat zijn om intelligent en vooral snel aan te wenden wat zij kunnen. Ontwerp wordt een onderdeel van processen zoals hierboven geschetst. Het is onze opgave om niet achter de ontwikkelingen aan te rennen maar er richting aan te geven.

Reimar von Meding (1975 in Duitsland) is algemeen directeur en partner bij KAW en founding partner bij de Reimarkt (winkel voor duurzaam wonen in o.a. Enschede en Delft). Daarnaast is Reimar een enthousiaste blogger en keynote spreker. In 2016 is hij juryvoorzitter van de Hedy d’Ancona Prijs voor excellente zorgarchitectuur. Reimar raakt geïnspireerd door het banale in de architectuur, is geïnteresseerd in extreme vernieuwingsprocessen en gelooft in de jongste generatie architecten.

 

Algemeen: Laatste BNA nieuws

di 24 okt 2017

BNA Compact #6 – Samenwerken

  • Type: netwerkbijeenkomst
  • Locatie: Erasmuslaan 5, Utrecht
  • Onderwerp: BNA Netwerken
BNA Compact #6 – Samenwerken

do 26 okt 2017

Exploring Circular Architecture

  • Locatie: Natlab, Kastanjelaan 500 Eindhoven
  • Organisatie: CIRCO ism BNA
  • Onderwerp: BNA Netwerken Duurzame ontwikkeling
Exploring Circular Architecture

Nieuws / 19 okt, 2017

Techblog Mark van der Net: De toekomst van onze steden is virtueel

De digitale revolutie gaat ervan uit het leven te kunnen vatten in data en het met algoritmes constant te innoveren. Het maakt eigenlijk weinig uit of deze aanname juist is: het heeft een onmiskenbare impact

Techblog Mark van der Net: De toekomst van onze steden is virtueel

Nieuws / 16 okt, 2017

Mening gevraagd: hoe gaat het met de conjunctuur?

Deze week start de BNA conjunctuurmeting najaar 2017. Daarin vragen we naar jouw mening over: de cao-loonontwikkeling in 2018-2019; visie op de economische conjunctuur; de reparatie van het derde WW-jaar; innovatie, diversiteit en inspiratiebronnen. Wat zijn

Mening gevraagd: hoe gaat het met de conjunctuur?

Nieuws / 16 okt, 2017

Wijze pensioenaangifte verandert per 2018

Vanaf 1 januari 2018 verandert de manier waarop werkgevers in de architectenbranche gegevens aanleveren bij het Architecten pensioenfonds. Ook de manier waarop de premies worden geïnd, wijzigt vanaf deze datum. Dit komt door de overstap van Syntrus-Achmea

Wijze pensioenaangifte verandert per 2018

Nieuws / 12 okt, 2017

Architectenbranche bouwt graag mee aan vertrouwen

“Het is een Heel Holland Pakt Wat-akkoord geworden: verantwoord, geen ideologische hoogstandjes, voor iedereen wat en een paar slimme, pragmatische doorbraken”, aldus BNA-directeur Fred Schoorl. Voor de creatieve ondernemers is de balans positief, voor een verbeterd architectuurklimaat is

Architectenbranche bouwt graag mee aan vertrouwen

Inloggen op BNA

(Sluiten)